De directe detectie van gravitatiegolven - kleine verstoringen van ruimtetijd die voorspeld zijn door Albert Einstein - vormt een van de meest belangrijke en fundamentale onderzoeksgebieden van de moderne wetenschap. Directe observatie zal ons volledig nieuwe inzichten in ons universum verschaffen die niet verkregen kunnen worden met enige andere technologie - inclusief inzichten over het allereerste begin. De directe meting van gravitatiegolven maakt het mogelijk om te "luisteren" tot aan de allereerste triljoenste van een seconde na de Big Bang. Dit zal ons nieuwe informatie over ons universum leveren.

ET is een gezamelijk project van acht Europese onderzoeksinstituten, onder leiding van EGO. De participanten zijn EGO, een Italiaans Frans consortium dat gevestigd is in de buurt van Pisa (Italië), Instituto Nazionale di Fisica Nucleare (INFN) van Italië, het Franse Centre National de la Recherche Scientifique (CNRS), het Duitse Albert Einstein Instituut (AEI) Hannover, de Universiteiten van Birmingham, Cardiff en Glasgow uit het Verenigd Koninkrijk en de Vrije Universiteit als partner van het Nationaal instituut voor subatomaire fysica (Nikhef) in Amsterdam.

De financiële middelen nu toegekend door de Europese Commissie zullen de komende drie jaar gebruikt worden voor een ontwerpstudie van ET. Deze ontwerpstudie vormt een belangrijke stap in de ontwikkeling van deze derde generatie gravitatiegolf-observatoria, en definieert de specificaties voor de gewenste locatie en infrastructuur en de noodzakelijke technologie, alsmede het totale benodigde budget.

Gravitatiegolf-onderzoek is een wereldwijde inspanning omdat de volledige informatie van de vele bronnen van gravitatiestraling alleen verkregen kan worden door simultaan te meten met verschillende interferometers op diverse plaatsen. Daarom werken de USA, Duits-Britse, Italiaans-Franse, en Nederlandse wetenschappelijke gemeenschappen al lange tijd hecht samen: zij delen de technologische ontwikkelingen, numerieke methoden in relativiteitstheorie en data analyse methoden en gereedschappen. Het gezamelijke Europese project ET zal helpen om deze wereldwijde samenwerking te verbeteren.

Op dit moment zijn verschillende eerste generatie gravitatiegolf-detectoren operationeel in Europa. Het Duits-Britse GEO600 observatorium, betaald door STFC en MPG, is nabij Hannover gelegen, terwijl het Frans-Italiaans-Nederlands Virgo project gelegen is in Cascina nabij Pisa (Italië). Deze interferometers vormen een netwerk met de drie Amerikaanse LIGO interferometers en verrichten op dit moment uitvoerige speurtochten naar gravitatiegolven van astrofysische systemen.

Het speuren naar gravitatiegolven in de meetgegevens en de algoritmes gebruikt in de analyse, zijn het resultaat van vele jaren onderzoek en ontwikkeling in Europa en de USA. Op dit moment worden verschillende van deze wetenschappelijke activiteiten geleid door Europese wetenschappers met als doel de directe detectie van gravitatiegolven.

In het volgende decennium zullen alle interferometrische gravitatiegolf-detectoren verbeterd worden tot tweede-generatie instrumenten. Virgo en LIGO zullen ongeveer een factor tien in gevoeligheid winnen bij lagere frequenties (tot ongeveer een kilohertz) door technologie te gebruiken die vooral in Europa is ontwikkeld. GEO zal meten bij hogere frequenties, boven een kilohertz, weer door het gebruik van nieuwe technologie. Als de huidige instrumenten niet de eerste detectie van gravitatiegolven doen, dan kan met vertrouwen verwacht worden dat dit wel zal gebeuren met de tweede generatie interferometers.

Het ET project past uitstekend in dit scenario. In feite kan de effectieve constructie beginnen na het voltooien van de ontwerpstudie en van de daarop volgende technische voorbereidingsfase, waarschijnlijk in het jaar 2017 of 2018, direct nadat de tweede generatie observatoria operationeel zijn.

In Europa is er een lange traditie en excellente kennis voorhanden in het ontwikkelen van detectoren voor gravitatiestraling. Hier zijn de meest gevoelige cryogene resonante staafdetectoren ontwikkeld, terwijl er ook de eerste laser interferometers ontwikkeld werden. De eerste experimenten met gelijktijdige observaties door interferometers vonden plaats in Europa (tussen de prototypen in Glasgow en Garching), en de belangrijkste ontwerpconcepten die ten grondslag liggen aan de gevoeligheid van de interferometers die vandaag wereldwijd operationeel zijn komen oorspronkelijk uit Europa (b.v. lasers met hoog vermogen, laser stabilisatie, power recycling, signal recycling).

Europa continueert haar rol als pionier in gravitatiegolf-technologie met haar leidende rol in de LISA en LISA-Pathfinder ruimtevaartprojecten. De technologie die nodig is voor de derde generatie detectoren wordt naast Europa in verschillende landen bestudeerd, inclusief de USA en Japan. Alle derde generatie detectoren die uiteindelijk gebouwd gaan worden zullen gezamelijk waarnemingen uitvoeren (net zoals dat met de huidige detectoren het geval is).